زایمان سزارین

یکی از روش های زایمان که اخیراً مورد استقبال بسیاری از بانوان قرار گرفته است روش زایمان سزارین است.

در روش زایمان سزارین، بنا به تشخیص پزشک با استفاده از بی حسی نخاعی و یا بیهوشی از طریق عمل جراحی و انجام برش بر روی پوست شکم و رحم مادر، نوزاد متولد شده و پس از خارج کردن نوزاد و جفت، رحم و پوست مادر بخیه می شود.

هر چند که این روش زایمان سال هاست که انجام می شود و مادران بسیاری به این طریق کودک خود را به دنیا می آورند، اما همچنان مادران در این زمینه سوالات زیادی دارند.

زایمان طبیعی بهتر است یا سزارین؟

حقیقتا پاسخ دادن به این سوال نیازمند بررسی شرایط مادر باردار و جنین می باشد، نمی‌توان گفت کدام زایمان برای کدام کیس مناسب می باشد.

قطعا زایمان سزارین جایگزینی برای زایمان طبیعی است که انجام آن امکان پذیر نبوده است.

قضاوت درباره اینکه زایمان طبیعی بهتر می باشد یا سزارین، اشتباه می باشد.

هر دو زایمان می تواند موثر باشد، به شرطی که اولویت زایمان طبیعی باشد و در صورت بروز مشکل و عدم پیشروی، از زایمان سزارین کمک گرفته خواهد شد.

سزارین در چند هفتگی انجام می‌شود؟

این نوع زایمان معمولاً در هفته ۳۹ بارداری انجام می‌شود، به این معنی که نوزاد حداقل ۲ هفته زودتر از زایمان طبیعی به دنیا می‌آید.

این روزها برای سلامت جنین و خود مادر بسیار مهم هستند. تولد نوزاد شما در هر هفته از بارداری تأثیر خاصی بر سلامت جسمی و روانی نوزاد دارد.

تعیین صحیح زمان زایمان بسیار مهم است. سعی کنید در هفته‌های پایانی تحت مراقبت بیشتری باشید.

بهترین زمان برای سزارین زمانی است که دوره بارداری کامل شده باشد.

احتمال مرگ در نوزادی که در هفته ۳۹ بارداری متولد می‌شود، بسیار کمتر می باشد. بنابراین، حتماً در مورد زمان زایمان از پزشک خود سوال کنید.

زایمان سزارین چگونه انجام می شود؟

در زایمان سزارین پس از بی حسی یا بی هوش شدن مادر، یک برش افقی به اندازه 8 تا 10 سانتی متر در قسمت زیر شکم مادر بر روی لایه های پوست و سپس رحم مادر ایجاد می شود.

یکی از دلایلی که گاها به دلیل شرایط خاص مادر از جمله پره اکلامپسی (فشار خون بارداری) و یا شرایط خاص جنین دستور به ختم دوره بارداری می دهد باعث تصمیم بر انجام زایمان سزارین می گردد.

انجام این تصمیم دلایل بسیار زیادی از جمله، زودرس بودن نوزاد یا قرار گرفتن در ابتدای دهانه رحم که جفت سر راهی اطلاق می گردد یا به دلیل مشکل غیرطبیعی بودن رحم مادر، پزشک برش را به صورت عمودی از ناف تا قسمت رویش موی عانه ایجاد می کند.

یکی از معایب برش عمودی در زایمان سزارین این است که مادر در زایمان های بعدی، متاسفانه قادر به زایمان طبیعی نخواهد بود و باید حتما زایمان سزارین داشته باشد.

در زایمان سزارینی که با برش افقی اتقاق می افتد، این محدودیت وجود ندارد و مادر در زایمان های بعدی می تواند زایمان طبیعی نیز داشته باشد.

در زایمان سزارین و با توجه به نحوه برش عمودی یا افقی که دلایل آن نیز اشاره شد پزشک متخصص زنان و زایمان، نوزاد و جفت را از رحم مادر خارج کرده، سپس اقدام به بریدن بند ناف کرده که معمولا در زایمان های سزارین با توجه به اینکه بانو بیهوش کامل نبوده، عرف است برای چند لحظه مادر می تواند نوزادش را ببیند.

نوزاد معاینه و بررسی می شود و پس از آن، پزشک رحم و شکم مادر را بخیه می نماید.

عمل سزارین چقدر طول می‌کشد؟

وقتی برای سزارین برنامه‌ریزی می‌شود، معمولاً حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه طول می‌کشد.

باید توجه داشت که این زمان می‌تواند متفاوت باشد و به عوامل مختلفی همچون جراحی قبلی شکم، وضعیت رحم و نوزاد، تجربه پزشک و تیم جراحی و وجود مشکلات پزشکی ناگهانی بستگی خواهد داشت.

در مورد سزارین اورژانسی، زمان لازم برای انجام جراحی بسته به شرایط فوری و وضعیت مادر و نوزاد، کوتاه‌تر یا طولانی‌تر است.

در بعضی از موارد، سزارین اورژانسی در کمتر از ۳۰ دقیقه انجام می شود تا جان مادر یا نوزاد نجات پیدا کند.

در چه مواقعی زایمان سزارین انجام می شود؟

ذکر این نکته ضروری است که به صورت معمول زایمان طبیعی مزیت های بیشتری نسبت به زایمان سزارین دارد و به بانوان توصیه می شود که به صورت طبیعی زایمان داشته باشند در برخی مواقع تصمیم بیمار و پزشک متخصص زنان و زایمان بر انجام زایمان طبیعی بوده ولی ممکن است به دلیل مسائل یا مشکلاتی شرایط انجام زایمان طبیعی برای مادر فراهم نباشد که با تشخیص پزشک زایمان سزارین توصیه می گردد.

انجام زایمان طبیعی برای سلامت مادر یا جنین یا هر دو خطراتی را به همراه داشته باشد یا به دلیل پیش آمدن شرایط اورژانسی و اضطراری پزشک مجبور به انجام عمل سزارین برای نجات جان مادر و نوزاد بوده باشد.

تا جایی که در این مقاله بگنجد به تعدادی از مشکلاتی که ممکن است پزشک را مجبور به عمل سزارین نماید در پایین اشاره می کنیم.

چه زمانی انجام عمل سزارین ضروری می باشد؟

پس از پایان دوره بارداری بزرگترین دغدغه بانوان این است که با چه روشی باید فرایند زایمان را به انجام برسانند.

متخصصان در موارد خاص انجام زایمان سزارین را بهترین گزینه دانسته و معتقدند که با توجه به وضعیت جسمانی مادر و جنین می تواند بهترین روش زایمان باشد.

کاهش سطح اکسیژن خون جنین

کاهش سطح اکسیژن خون جنین خود نیاز به توضیحات بسیار زیادی دارد که از حوصله شما همراه محترم خارج است اما به صورت بسیار محدود به آن اشاره می نماییم.

بهتر است بدانیم که اختلال در اکسیژن رسانی بافتی در جنین یا نوزاد ناشی از ایجاد حادثه هایی قبل از زایمان، در طی زایمان یا پس از تولد که منجر به کمبود اکسیژن حاد و پیشرونده، اختلال تبادل دی اکسیدکربن و اکسیژن، اسیدوز و خون رسانی ناکافی به بافتها و اعضای بدن میشود.

هر کدام یک از علائم فوق برای مادر باردار و یا جنین اتفاق افتد این زمان، زمانی است که میزان اکسیژن در خون جنین کاهش یافته، ضربان قلب جنین دچار نوسان و تغییراتی خواهد شد در این هنگام مواد زائد موجود درخون جنین افزایش یافته و کاهش سطح اکسیژن خون جنین شرایط را برای عمل سزارین اضطراری فراهم می نماید.

دردهای زایمانی

یکی دیگر از دلایل زایمان سزارین، زمانی است که مادر دچار دردهای زایمانی شود.

این مشکلات مشخص خواهد شد که تشخیص پزشک انجام زایمان سزارین است. یعنی با این که انقباضات رحمی وجود دارد ولی مادر شرایط مناسبی را برای زایمان طبیعی ندارد.

البته پیش از اینکه درد زایمان شروع شود این مشکل را می توان با معاینه متوجه شد.

بهترین پزشک متخصص زنان و زایمان با معاینه داخلی می تواند متوجه تنگی و یا اندازه سرجنین نسب به لگن مادر شود.

اگر وزن جنین بیش از ۴/۵ کیلوگرم باشد و یا هرگونه اختلال در رحم مادر وجود داشته باشد انجام زایمان سزارین الزامی خواهد بود.

مشکلات جفت سر راهی

در صورتی که زمان زایمان متوجه شوند که جفت سر راهی است (جفت سر راهی یعنی این که جفت جلوی دهانه رحم را مسدود کرده در حالی که جایگاه جفت در قسمت بالایی رحم است) یا متوجه شوند که جفت جنین زودتر جدا شده، در چنین مواردی بهتر است که جنین به روش زایمان سزارین متولد شود.

پزشکان و متخصصان وجود جفت سرراهی و هرگونه مشکل دیگر مانند عروق سرراهی را عاملی جدی برای عدم انجام زایمان طبیعی دانسته و در این شرایط تنها راه خروج نوزاد از رحم مادر را سزارین می دانند، که در این شرایط سلامت هر دو حفظ می گردد.

احتمال دارد که زمان شروع دردهای طبیعی، بند ناف به درون کانال زایمانی برگردد و یا به سمت سر جنین برود.

در چنین شرایطی به دلیل اینکه بند ناف تحت فشار مابین لگن مادر و سر جنین قرار دارد، جریان خون رسانی به جنین قطع شده و اکسیژن رسانی به جنین با اختلال یا قطعی مواجه خواهد شد.

جنین نارس یا دیررس متولد شود

جنین های نارستوانایی تحمل سختی زایمان طبیعی را ندارند. همچنین جنین های دیررسی که معمولاً درشت هم هستند به دلیل مشکلات در خون رسانی حین تولد، نمی توانند به طور طبیعی متولد شوند.

زمانی که جنین مشکل خونی RH دارد

جنین هایی که مشکل RH دارند به دلیل ضعیف بودن توانایی تحمل سختی زایمان طبیعی را ندارند.

قرار گرفتن جنین در رحم مادر به حالت غیر عادی

جنین در حالت عادی در زایمان طبیعی باید طوری قرار بگیرد که سر به سمت پایین و درون لگن مادر باشد. در صورتی که وضعیت قرار گیری جنین به حالت عرضی و یا حالت ایستاده (یعنی پاهای جنین درون لگن مادر) باشد معمولاً زایمان به صورت سزارین انجام می شود.

عفونت های ویروسی

اغلب متخصصان معتقدند که اگر بانوان با مشکلات و بیماری‌ های آمیزشی مواجه باشند به هیچ عنوان نباید نوزاد خود را از طریق کانال زایمان و به صورت طبیعی به دنیا آورند.

زمانی که مادر مشکلاتی همچون عفونت یا زگیل تناسلی داشته باشد، بدلیل اینکه سرایت این عفونت ها برای جنین خطرناک بوده و امکان دارد که مشکلات پوستی برای جنین به وجود بیاورد، برای پیشگیری از سرایت این عفونت ها به جنین و همچنین پیشگیری از انتقال بیماری هایی هم چون ایدز و هپاتیت یا مادرانی که سابقه فوت نوزاد در زایمان طبیعی را داشته اند، انجام زایمان سزارین می تواند خطرات زایمان طبیعی را به میزان قابل توجهی پایین بیاورد.

سابقه انجام زایمان سزارین در گذشته

اگر مادر در زایمان های قبلی عمل سزارین انجام داده باشد، دیگر قادر به انجام زایمان طبیعی نخواهد بود و برای خروج جنین از رحم باید زایمان سزارین را انتخاب کند.

در صورتی که در زایمان سزارین قبلی برش عمودی ایجاد شده باشد یا در صورت داشتن زایمان های سزارین متعدد.

ار دیگر عواملی که باعث انجام زایمان سزارین می شود می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• در صورتی که وزن جنین بیشتر از 4.5 کیلوگرم باشد
• در صورت بروز مشکلاتی که مربوط به رشد جنین می باشد
• در صورت بروز مشکلاتی برای مادر، مانند فشار خون بالا و یا بیماری‌های قلبی
• در صورت مدفوع کردن جنین در رحم مادر که در اصطلاح پزشکی به آن مکونیوم می گویند.
• به دلیل وجود ناهنجارهای مادرزادی در رحم مادر ( مانند رحم دو شاخ)
• در صورت بارداری دوقلوهای مونو آمنیونی
• عفونت و یا خونریزی ناگهانی مادر
• مشکلات غیر قابل پیش بینی مانند بیرون زدن بند ناف از واژن
• ایست قلبی ناگهانی جنین
• تشنج مادر و فشار خون بالای مادر
• پاره شدن زود هنگام کیسه آب نوزاد و یا ترشحات و نشتی سبز رنگ که می تواند نشانه آسیب به کیسه مایع آمنیوتیک باشد.

مزایای زایمان سزارین

• آرامش روانی مادر
• معیین بودن زمان زایمان
• داشتن رابطه جنسی بی خطر پس از زایمان
• رسیدن اکسیژن کافی به نوزاد و نداشتن استرس بابت خطر خفگی ناشی از بند ناف نوزاد در زایمان طبیعی 

سزارین می‌تواند در شرایط خاص مزایای قابل توجهی برای مادر و نوزاد داشته باشد.

یکی از مهمترین مزایا، ایمنی بیشتر در شرایط پرخطر است.

هنگامی که زایمان طبیعی ممکن است با عوارضی مانند ضربان قلب پایین نوزاد، وضعیت غیرطبیعی جنین یا مشکلات جدی برای مادر همراه باشد، سزارین می‌تواند راهی ایمن‌تر برای زایمان نوزاد و جلوگیری از خطرات احتمالی باشد.

یکی دیگر از مزایای سزارین این است که قابل برنامه‌ریزی است.

بسیاری از مادران می‌توانند زمان دقیق زایمان خود را از قبل بدانند و با آرامش خاطر بیشتری برای آن آماده شوند. این به خانواده‌ها این فرصت را می‌دهد که از نظر جسمی و روحی آمادگی بیشتری داشته باشند.

در مواردی که مادر به دلایل پزشکی مانند بیماری قلبی، فشار خون بالا یا سابقه زایمان‌های دشوار قادر به تحمل زایمان طبیعی نیست، سزارین گزینه ایمن‌تری در نظر گرفته می‌شود.

این روش می‌تواند از درد طولانی مدت و عوارض مرتبط با زایمان طبیعی جلوگیری کند و روند زایمان را برای مادر آسان‌تر کند.

معایب زایمان سزارین

می‌دانیم که سزارین یک روش رایج برای زایمان است. با این حال، مانند هر جراحی دیگری، احتمال بروز مشکل در حین جراحی وجود دارد.

به همین دلیل، بخشی از نکات مهم قبل و بعد از سزارین را می‌توان به دانستن خطرات یا ریسک‌های احتمالی سزارین اختصاص داد.

• دوره نقاهت نسبتاً طولانی تر نسبت به زایمان طبیعی
• وجود تورم همراه با درد در قسمت بریده شده
• احتمال ایجاد لخته خونی در پا یا ریه مادر
• احتمال ترومبوز در مادر
• احتمال بروز حاملگی خارج از رحمی در بارداری های بعدی
• احتمال آسیب دیدن روده ها یا مثانه
• احتمال ابتلا به عفونت و خونریزی
• احتمال اختلالات تنفسی در صورت که زایمان زودتر از موعد طبیعی انجام شود

علاوه بر موارد فوق، انجام سزارین می‌تواند به رحم آسیب برساند و احتمال بروز مشکلات در بارداری‌های بعدی را افزایش دهد.

خوشبختانه، بسیاری از مادران می‌توانند پس از سزارین، بارداری‌های سالم و حتی زایمان‌های طبیعی ایمن را تجربه کنند.

آمادگی قبل از زایمان سزارین

اگر به هر دلیلی سزارین را برای تولد فرزندتان انتخاب کرده‌اید، بهتر است قبل از ورود به اتاق عمل، آمادگی‌های لازم برای سزارین را انجام دهید که شامل موارد زیر است:

در برخی بیمارستان‌ها، باید از قبل پذیرش شوید و پرونده پزشکی کامل خود را به آنها ارائه دهید تا بتوانید در تاریخ مقرر برای زایمان مراجعه کنید. همچنین، در تاریخ تعیین شده برای پذیرش، دیر نکنید.

پس از پذیرش، تمام شرایط حیاتی مادر و جنین بررسی می‌شود، سپس شما برای ورود به اتاق عمل آماده می‌شوید. انجام یک سری آزمایش جهت تعیین گروه خونی یا بررسی سطح هموگلوبین خون ضروری می باشد.

معمولاً قبل از جراحی به مادر آنتی‌بیوتیک داده می‌شود تا از بروز هر نوع عفونتی جلوگیری شود.

تخلیه مثانه قبل از جراحی می‌تواند خطر هر نوع آسیبی را به حداقل برساند.

روز قبل، وضعیت پایین‌تنه خود را اصلاح کنید تا روند ورود به اتاق عمل سریع‌تر انجام شود.

وقتی وارد اتاق عمل می‌شوید، به شما داروی بیهوشی و لوله‌ای برای تخلیه ادرار داده می‌شود.

یک دستبند سفید برای شناسایی مادر و یک دستبند صورتی برای آلرژی مادر به یک دارو به دست شما بسته می‌شود.

یک دستبند دیگر برای شناسایی نوزادتان به شما داده می‌شود.

فرم‌های مخصوص پذیرش و رد تزریق خون ارائه می‌شود که باید آنها را تأیید و امضا کنید.

اتاق عمل و تیم جراحی همگی آماده ارائه خدمات به شما و فرزندتان هستند.

تکنسین بیهوشی با کنترل دقیق فشار خون شما، بیهوشی را انجام می‌دهد.

پرده‌ای بین صورت و شکم شما کشیده می‌شود و سپس عمل سزارین آغاز می‌شود.

مراقبت های بعد از زایمان سزارین

از بین رفتن بی حسی اپیدورال معمولا چند ساعت طول می‌کشد، بنابراین شما نمی‌توانید بلافاصله پس از سزارین راه بروید یا از دستشویی استفاده کنید.

برای اکثر زنان، چند ساعت پس از زایمان، یک کاتتر برای کمک به دفع ادرار قرار داده می‌شود.

زنانی که بیهوشی عمومی داشته‌اند ممکن است مدتی طول بکشد تا به هوش بیایند. همچنین ممکن است پس از به هوش آمدن، احساس تهوع، ترس یا گیجی داشته باشند.

خطر عفونت در چند هفته اول بیشتر است. در این مدت احتمال خونریزی شدید نیز بیشتر است.

افراد باید به مدت 6 تا 8 هفته از بازگشت به سطح فعالیت عادی خود خودداری کنند، رانندگی نیز معمولاً به مدت 4 تا 6 هفته ایمن نیست.

زخم شما ممکن است برای  یک یا دو هفته دردناک باشد. همچنین ممکن است در عضلات اطراف زخم احساس ضعف کنید.

پیاده‌روی منظم و سبک می‌تواند به کاهش برخی از درد و ناراحتی پس از سزارین کمک کند.

این کار می‌تواند به جلوگیری از لخته شدن خون و حفظ حرکت روده‌ها و پیشگیری از یبوست کمک کند.

به خودتان خیلی فشار نیاورید، آرام باشید و از کسی بخواهید که به شما کمک کند، به خصوص هنگام بالا و پایین رفتن از پله‌ها.

شیردهی در ابتدا می‌تواند کمی دردناک باشد. آب زیادی بنوشید تا شیر شما افزایش یابد و از یبوست جلوگیری شود. نوشیدن چای نعناع می‌تواند هم آرامش‌بخش باشد و هم نفخ را تسکین دهد.

اجازه دهید دوستان، خانواده و همسایگان برای مدتی در کارهای خانه و مراقبت از نوزاد به شما کمک کنند، به خصوص اگر فرزندان دیگری دارید.

پس از سزارین باید 2 تا 4 روز در بیمارستان بمانید و حدود 6 تا 8 هفته طول می‌کشد تا زخم‌ها به طور کامل بهبود یابند و بتوانید تمام فعالیت‌های خود را از سر بگیرید.

تغذیه بعد از سزارین بسیار مهم است. بعد از سزارین، می‌توانید حدود 12 ساعت مایعات و غذاهایی که نیازی به جویدن ندارند، بخورید.

تا 6 ساعت بعد از جراحی چیزی نخورید. غذاهای حاوی پروتئین‌های کم‌چرب مانند ماهی و مرغ انتخاب‌های خوبی برای یک مادر جدید هستند. پزشک توصیه های لازم برای تغذیه بعد از سزارین را به شما ارائه خواهد داد.