گاهی اوقات برای پیشگیری از زایمان زودرس در زنان بارداری که دهانه رحم ضعیف (نارسایی دهانه رحم) دارند ممکن است عمل سرکلاژ انجام شود.
عمل سرکلاژ در زنان باردار به جهت جلوگیری از باز شدن دهانه رحم (سرویکس) انجام می شود.
با دوختن دهانه رحمی که به دلیل بارداری کوتاه شده یا ممکن است زودتر از موعد زایمان باز شود میتوان از زایمان زودرس جلوگیری کرد.
بسته بودن دهانه رحم موجب می شود که جنین بتواند تا هفته های 37 یا 38 بارداری در رحم مادر بماند.
انواع عمل سرکلاژ
عمل سرکلاژ به دو طریق میتواند انجام شود.
دوختن دهانه رحم واژنی (سرکلاژ ترانس واژینال)، و یا شکمی (سرکلاژ ترانس ابدومینال).
این دو طریق عمل سرکلاژ نیز خود شامل انواع روشهای دوخت دهانه رحم میشود که در پایین به این روشها اشاره میکنیم:
سرکلاژ مک دونالد
شایع ترین نوع عمل سرکلاژ، روش مک دونالد است.
این عمل پیش از هفته ۱۵ بارداری یعنی حداکثر در هفتههای 12 تا 14 بارداری انجام میشود و سرکلاژ تا هفته 37 بارداری، باقی میماند و در پایان هفته 37 و یا 38 بارداری سرکلاژ باز میشود.
در سرکلاژ به روش مک دونالد، برای بستن دهانه رحم از بیرون، بخیه ها را به دور دهانه رحم می زنند تا بسته شود.
سرکلاژ شیرودکار
برخلاف روش مک دونالد که از دهانه رحم از بیرون بخیه میشد در این روش دهانه رحم از داخل بخیه می شود.
این روش در مقایسه با سرکلاژ مک دونالد سختتر است.
ولی پزشکانی که به این روش سرکلاژ انجام میدهند معتقدند بدلیل اینکه بخیه ها در این روش نسبت به روش مکدونالد عمقیتر انجام میشوند، میتواند باعث کاهش خطرات حین بارداری شود.
در سرکلاژ شیرودکار بخیه ها از داخل انجام میشود و از بیرون قابل رویت نیستند.
دوختن دهانه رحم به روش شیرودکار یک روش دائمی است که برای بارداری های بعدی نیز موثر است.
در خانمهایی که سرکلاژ شیرودکار دارند، به دلیل نوع بخیه ها زایمان اغلب به صورت سزارین انجام می شود.
سرکلاژ شکمی
در این سرکلاژ، قسمت فوقانی دهانه رحم دوخته می شود.
سرکلاژ شکمی نیز روشی دائمی است و در صورتی این عمل انجام می شود که روشهای دیگر سرکلاژ مناسب و قابل استفاده نباشند.
سرکلاژ شکمی معمولا در مواقعی که سایر روشهای سرکلاژ با شکست مواجه شوند انجام میشود.
سرکلاژ اورژانسی
در برخی موارد ممکن است پیش از موعد زایمان، دهانهی رحم به حدی باز شود که خطر سقط جنین وجود داشته باشد.
در این هنگام پزشک متخصص زنان و زایمان همچون دکتر زهره امیری با انجام عمل سرکلاژ اورژانسی برای مادر باردار مانع از سقط جنین میشود.
به این بخیه که از سقط شدن جنین جلوگیری میکند، بخیه نجات میگویند.
عمل سرکلاژ برای چه افرادی انجام می شود؟
درصورتی که دهانه رحم خانم باردار به دلیل ضعف و نارسایی دهانه رحم و فشار طول بارداری باز شود، برای جلوگیری از سقط جنین گاهی نیاز است از عمل سرکلاژ استفاده شود.
علت نارسایی دهانه رحم میتواند به دلیل موارد زیر باشد:
- در صورتی که مادر در سه ماه دوم بارداری دچار سقط جنین شده باشد.
- سابقه جراحی بیوپسی مخروطی
- آسیب دیدن سرویکس به دلیل سقط جنین
درصورتی که در اواخر بارداری دهانه رحم به میزان قابل توجهی باز شود یا سرویکس دچار تغییراتی مانند حالتی شبیه به قیف شکل شدن دهانه رحم شود، استراحت میتواند بهترین جایگزین سرکلاژ باشد.
زمان انجام عمل سرکلاژ
مناسبترین زمان برای انجام عمل سرکلاژ، سه ماهه دوم بارداری و پیش از 15 هفتگی بارداری است.
در صورتی که سرویکس پس از 15 هفتگی دچارکوتاهی یا بازشدگی شود، ممکن است دوختن دهانه رحم تا قبل از هفته 24 بارداری نیز انجام شود.
در صورتی که بارداری با کمک سرکلاژ انجام شود، بارداریهای بعدی نیز احتمالا با سرکلاژ خواهد بود.
اگر در جستجوی بهترین پزشک زنان و زایمان هستید، خانم دکتر زهره امیری متخصص زنان و زایمان و جراح زنان آماده پذیرش شما بزرگوارن هستند.
مزیتهای عمل سرکلاژ چیست؟
از عمل سرکلاژ جهت جلوگیری از سقط جنین و زایمانهای زودرس ناشی از ضعف دهانه رحم، استفاده میشود.
عمل دوختن دهانه رحم در بارداریهای دارای نارسایی دهانه رحم در 85 تا 90 درصد موارد موفقیت آمیز و موثر بوده.
آیا سرکلاژ برای تمام مادرانی که احتمال زایمان زودرس دارند انجام می شود؟
عمل سرکلاژ فقط در زنانی انجام میشود که دچار نارسایی دهانه رحم یا سرویکس هستند.
گاهی اوقات ممکن است حتی با انجام عمل سرکلاژ به دلیل برخی عوامل و مشکلات دیگر زایمان زودرس یا سقط جنین رخ دهد.
اقدامات قبل از عمل سرکلاژ
- بررسی سوابق پزشکی زن باردار
- انجام سونوگرافی ترانس واژینال برای مشاهده وضعیت و شرایط دهانه رحم
- انجام سونوگرافی جهت بررسی شرایط جنین
انجام عمل سرکلاژ چگونه است؟
در عمل دوختن دهانه رحم، در ابتدا با کمک یکی از انواع بی حسی، موضعی، اپیدورال و یا نخاعی محل را بی حس میکنند.
سپس پزشک با توجه به روشی که عمل انجام خواهد شد، دستگاه اسپکولوم را داخل واژن قرار داده و سپس دهانه رحم به روش شیرودکار و یا مک دونالد، دوخته می شود.
هردو روش جراحی شیرودکار و مک دونالد، از نوع سرکلاژ ترانس واژینال هستند و نتایج سرکلاژ در هر دو روش نیز یکسان است و فرقی با یکدیگر ندارند.
- در سرکلاژ مک دونالد، دستگاه اسپکولوم را داخل واژن برای باز نگهداشتن آن قرار میدهند و قسمت خارجی دهانه رحم کامل دوخته میشود و انتهای بخیه ها را گره میزنند.
- در سرکلاژ شیرودکار، اسپکولوم درون واژن گذاشته شده و با استفاده از دستگاه رینگ فورسپس، دهانه رحم را کشیده و برشی کوچک در دهانه رحم ایجاد میشود و سپس سرویکس دوخته می شود.
در این عمل جراحی بدلیل اینکه دهانه رحم از قسمت داخلی دوخته میشود، مادر امکان انجام زایمان طبیعی را ندارد و فقط با انجام زایمان سزارین میتواند نوزاد را به دنیا بیاورد. - در عمل سرکلاژ ترانس ابدومینال یا شکمی، پزشک با ایجاد برش بر روی شکم دهانه رحم را به قسمت تحتانی رحم بخیه میزند.
عمل سرکلاژ ترانس ابدومینال از طریق لاپاراسکوپی نیز انجام میشود.
پس از عمل سرکلاژ چه اقداماتی باید انجام شود؟
پس از دوختن دهانه رحم برای تحت نظرگرفتن انقباضات رحمی و یا احتمال زایمان زودرس، ممکن است مادر باردار به مدت چند ساعت و یا برای یک شب بستری شود.
پس از عمل سرکلاژ، ممکن است بیمار به صورت خفیف خونریزی داشته باشد و یا عضلات رحمی دچار گرفتگی شوند که معمولا این علائم پس از گذشت چند روز متوقف خواهد شد.
گاهی لازم است برای پیشگیری از عفونت و بروز زایمان زودرس، مادر دارو مصرف نماید.
نیاز است که پس از سرکلاژ، بیمار حداقل یک هفته در منزل استراحت نموده و از انجام هرگونه فعالیت غیر ضروری پرهیز نماید.
لازم است که بیمار برای شروع فعالیت از پزشک خود مشاوره بگیرد و تا یک هفته پس از سرکلاژ از برقراری رابطه جنسی خودداری نماید.
زمان باز شدن بخیه سرکلاژ چه زمانی است؟
درحالت کلی بخیه سرکلاژ در هفته های پایانی بارداری یعنی در هفتههای 37 یا 38 بارداری باز می شود.
ممکن است به دلایلی همچون انقباضات رحمی و یا پاره شدن کیسه آب پزشک مجبور شود بخیه سرکلاژ را زود تر از موعد باز نماید.
در اغلب موارد باز کردن بخیه سرکلاژ در مطب انجام میشود.
عوارض عمل سرکلاژ
معمولاً سرکلاژ عوارضی را در پی ندارد و یا عوارض بسیار ناچیز است و عوارض سرکلاژ در خانم هایی که دارای اضافه وزن هستند بیشتر مشاهده شده است.
از عوارض احتمالی سرکلاژ میتوان موارد زیر را نام برد:
- انقباضات رحمی و زایمان زودرس
- دیستوشی سرویکس
- پاره شدن غشای کیسه آب جنین
- عفونت دهانه رحم
- پارگی دهانه رحم در صورت زایمان زودرس
- حالت تهوع و استفراغ
- خونریزی ناحیه تناسلی
در صورت مشاهده هر یک از مواردی که ذکر میشوند سریعاً به پزشک متخصص زنان و زایمان مراجعه نمایید:
- تب بالای ۳۸درجه
- داشتن خونریزی
- کمردرد
- درد واژن و رحم که شبیه به درد زایمان باشد
- حالت تهوع و استفراغ
- داشتن ترشح یا نشتی مایع از واژن
سوالات متداول
در این بخش به سوالات متداول درباره عمل سرکلاژ پاسخ داده شده است تا مادران باردار با آگاهی بیشتر نسبت به این روش درمانی تصمیم گیری کنند.
عمل سرکلاژ چیست و چرا انجام میشود؟
عمل سرکلاژ یک روش جراحی است که با هدف تقویت دهانه رحم در دوران بارداری انجام میشود.
این عمل معمولاً برای زنانی توصیه میشود که دچار نارسایی دهانه رحم هستند و احتمال زایمان زودرس یا سقط جنین در آنها وجود دارد.
عمل سرکلاژ در چه هفتهای از بارداری انجام میشود؟
سرکلاژ معمولاً بین هفته دوازدهم تا چهاردهم بارداری انجام میشود، اما در برخی موارد خاص ممکن است پزشک تصمیم بگیرد این عمل را در هفتههای بعدی نیز انجام دهد.
زمان دقیق انجام سرکلاژ به شرایط مادر و سابقه بارداری بستگی دارد.
آیا عمل سرکلاژ دردناک است؟
این عمل تحت بیحسی موضعی یا بیهوشی انجام میشود و در حین جراحی دردی احساس نمیشود.
پس از عمل ممکن است درد خفیف، گرفتگی یا لکه بینی وجود داشته باشد که معمولاً موقتی است.
بعد از عمل سرکلاژ چه مراقبتهایی لازم است؟
پس از سرکلاژ، استراحت نسبی، پرهیز از فعالیتهای سنگین و خودداری از رابطه جنسی برای مدت مشخص توصیه میشود.
پیگیری منظم وضعیت بارداری توسط پزشک اهمیت زیادی دارد.
آیا سرکلاژ خطر یا عارضهای دارد؟
در بیشتر موارد، سرکلاژ یک روش ایمن محسوب میشود.
مانند هر اقدام پزشکی ممکن است با عوارضی مانند عفونت، خونریزی یا انقباضات رحمی همراه باشد که با مراقبت مناسب قابل کنترل است.
چه زمانی بخیه سرکلاژ برداشته میشود؟
بخیه سرکلاژ معمولاً در هفته سی و هفتم بارداری یا در زمان شروع درد زایمان برداشته میشود تا زایمان به صورت طبیعی انجام شود.
